Ders 2: Bireysel Gizliliğin Korunması
Derse başlamadan önce, ders genel bakışını ve ders hazırlık bölümünü okuduğunuzdan emin olun. Eğitmen Rehberi de hazırlanmanıza yardımcı olabilir.
Ders Genel Bakışı
Öğrenciler, bireysel gizliliklerini nasıl koruyacaklarını ve başkalarının gizliliği ile güvenliğini nasıl muhafaza edeceklerini öğreneceklerdir.
1. Bölüm
GİZLİLİK NEDEN ÖNEMLİDİR?
Çevrim içi ortamda paylaşmayı seçtiğiniz kişisel bilgiler, çevrim içi kimliğinizin ve itibarınızın bir parçası haline gelebilir. Kendiniz hakkında paylaştığınız bilgilerin başkalarına ne anlattığı üzerine düşünmek büyük önem taşır. Başkalarının gizliliğini ve çevrimiçi topluluklar aracılığıyla diğer insanlarla nasıl etkileşim kurduğunuzu göz önünde bulundurmak da aynı derecede önemlidir.
Gizlilik kişiseldir ve bireysel tercihlere ile kültürel normlara bağlı olarak değişiklik gösterebilir.
ÖZEL MATERYALLER NELERDİR?
Kişisel gizlilik tanımınız veya hangi bilgileri kimlerle paylaşmayı seçtiğiniz, çevrim içi kimliğinizi büyük ölçüde etkilemektedir. Ders 3'te çevrim içi kimlik ve itibar hakkında daha fazla bilgi edineceğiz.
Özel materyaller kişisel verileri, fikri mülkiyeti ve telif hakkıyla korunan materyalleri içerebilir. Şimdi bu alanların her birini daha ayrıntılı olarak inceleyelim.
KİŞİSEL TANIMLAYICI BİLGİLER NELERDİR?
Kişisel veriler, doğrudan veya dolaylı olarak bir başkasının o kişiyi tanımlamasına yardımcı olabilecek her türlü bilgidir.
Aşağıda kişisel verilerin bazı yaygın türleri verilmiştir:
- Sürücü belgesi, ikametgah kartı, pasaport, faturalar veya vergi kimlik numarası gibi devlet tarafından verilmiş kimlik belgeleri
- Ev adresi, ofis konumu, coğrafi etiketli (geo-tagged) fotoğraflar ve etkinliklerde konum paylaşımı gibi adres ve konum bilgileri
- Hesap numarası, yönlendirme numarası ve çalışan doğrudan para yatırma bilgileri gibi bankacılık veya kredi kartı bilgileri
- Parmak izleri ile yüz/retina taramaları
KİŞİSEL TANIMLAYICI BİLGİLERİN DİĞER TÜRLERİ
- Tıbbi geçmiş (kişisel hastalıklar veya ilgili tedaviler hakkında detaylar gibi)
- Ekonomik veya mali durum (ev veya kişisel araç gibi büyük satın alımlar hakkındaki bilgiler, kişisel iş veya istihdam durumu hakkındaki bilgiler veya kişisel yatırımlar ile krediler hakkındaki detaylar gibi)
- Kültürel aidiyetler ve üyelikler (biyolojik, coğrafi, tarihi, dilsel veya diğer ilgili kimliklerle bağlantılı bir gruba katılım gibi)
- Bir kişinin sosyal veya ailevi ilişkileri (örneğin, kişinin bir ilişkisinin olması, evli, bekar olması veya yeni bir çocuğunun olması gibi)
İnsanların, hangi tür kişisel bilgileri paylaşmak istedikleri ve bunların nasıl paylaşılmasını tercih ettikleri konusunda farklı görüşleri olabilir;
- Yusuf yakın zamanda bir hastalığı atlatmıştır. Arkadaşları ve ailesi, tedavisine destek olmak amacıyla çevrim içi bir bağış kampanyası düzenlemiş ve bunu sosyal medyada geniş çapta duyurmuştur. Bu destekten dolayı minnettardır ancak tıbbi geçmişini işvereni ve diğer kişilerle paylaşma konusunda tereddütleri bulunmaktadır.]
- Ceren kısa süre önce nişanlısı Ahmet ile evleneceği için büyük bir heyecan duymuştur ancak bu bilgiyi işvereniyle paylaşmaktan rahatsızlık duymaktadır.
- Hakan, DEHB'li kişiler için oluşturulmuş bir Facebook grubunda aktiftir ancak daha geniş arkadaş çevresinin bu teşhisinden haberdar olmasını istememektedir.
2.Bölüm
TOPLULUK KURALLARIMIZIN ANLAŞILMASI ve İZLENMESİ
Çevrim içi ortamdaki uygulamaların birçoğu için genellikle gizliliğe ilişkin kapsamlı topluluk kuralları bulunmaktadır. Hangi uygulamayı veya siteyi ziyaret ederseniz edin, neleri paylaşabileceğinizin ve neleri paylaşamayacağınızın farkında olunmalıdır.
GİZLİLİK İHLALLERİ ve GÖRÜNTÜ GİZLİLİĞİ HAKLARI
Gizlilik ve kişisel bilgilerin korunması, Facebook için temelde büyük önem taşıyan değerlerdir. Kişisel kimliğinizi ve bilgilerinizi korumak için yoğun çaba sarf edilmekte olup, kişilerin kendiniz veya başkaları hakkında kişisel ya da gizli bilgileri paylaşmasına izin verilmemektedir.
Yasa dışı kaynaklardan elde edilen özel bilgilerin yanı sıra finansal, ikamete dayalı ve tıbbi bilgiler de dahil olmak üzere fiziksel veya finansal zarara yol açabilecek kişisel verileri ya da diğer özel bilgileri paylaşan, sunan veya talep eden içerikler kaldırılmaktadır.
Ayrıca, kişilere gizlilik haklarını ihlal ettiğini düşündükleri görüntüleri şikayet etmeleri için çeşitli yöntemler sunulmaktadır.(fb.me/privacy-violations-image-privacy-rights)
Şunları paylaşmayın:
1. Facebook üzerinde veya harici bağlantılar aracılığıyla aşağıdaki özel bilgilerden herhangi birini paylaşan veya talep eden içerikler:
- Kendiniz veya başkaları hakkındaki kişisel veriler
- Kişisel kimlik: bireylerin devlet tarafından verilen numaralar aracılığıyla tanımlanması.
- Ulusal kimlik numarası (örneğin Sosyal Güvenlik Numarası (SSN), Pasaport Numarası, Ulusal Sigorta/Sağlık Hizmetleri Numarası, Kişisel Kamu Hizmeti Numarası (PPS), Bireysel Vergi Mükellefi Kimlik Numarası (ITIN)).
- Kolluk kuvvetleri, askeriye veya güvenlik personelinin devlet kimlikleri.
- Kişisel bilgiler: Kimlik numarası veya kayıt bilgileri ile bireyin isminin belirtilerek bir kişinin doğrudan tanımlanması.
2. Nüfus kayıt bilgilerine (evlilik, doğum, ölüm, isim değişikliği veya cinsiyet tanıması vb.) ait kayıtlar veya resmi belgeler
3. Göçmenlik ve çalışma durumu belgeleri (örneğin Yeşil Kartlar (green card), çalışma izinleri, vizeler veya göçmenlik evrakları)
4. Sürücü belgeleri veya plakalar
5. Kredi Gizlilik Numarası (CPN)
- Dijital kimlik: çevrimiçi bir kimliğe erişimin doğrulanması
6. Parolalarıyla birlikte e-posta adresleri
7. Parolalarıyla birlikte dijital kimlikler
8. Özel bilgilere erişim sağlayan parolalar, pin kodları veya şifreler
9. Diğer özel bilgiler
- Başkalarına ait telefon numaraları, adresler ve e-posta adresleri gibi kişisel iletişim bilgileri
- Kendinize veya başkalarına ait olan ve aşağıdakileri içeren kişisel finansal bilgiler:
-
- Halka açık olmayan mali kayıtlar veya ekstreler.
- Güvenlik veya PIN kodlarıyla birlikte banka hesap numaraları.
- Giriş bilgileri, güvenlik veya PIN kodlarıyla birlikte dijital ödeme yöntemi bilgileri.
- Geçerlilik tarihleri veya güvenlik PIN'leri ya da kodlarıyla birlikte kredi veya banka kartı bilgileri.
- İşletmeler veya kuruluşlar hakkında aşağıdakileri içeren finansal bilgiler:
-
- İşletmenin finansal kayıtlarının halka açık olduğu durumlar hariç olmak üzere (örneğin, borsalarda veya düzenleyici kurumlarda listelenenler vb.), finansal kayıtlar veya ekstreler<
- Güvenlik veya PIN kodlarının eşlik ettiği banka hesap numaraları.
- Giriş bilgileri, güvenlik veya PIN kodlarının eşlik ettiği dijital ödeme yöntemi bilgileri.
-
- Aşağıdaki koşulların tümü geçerliyse, özel konutların dış görünümünü sergileyen görüntüler:
- Konutun müstakil bir ev olması veya görüntüde/açıklamada ikamet edenin daire numarasının belirtilmiş olması.
- Şehrin/mahallenin veya GPS PIN'inin (örneğin, Google Haritalar'dan alınan bir işaretleme) tespit edilmiş olması.
- İçeriğin ikamet edeni/edenleri tanımlaması.
- Söz konusu kişinin özel konutunun ifşa edilmesine itiraz etmesi veya kişiye karşı protestolar düzenlenmesi bağlamının bulunması (Bu durum, aynı zamanda konut olarak da hizmet veren büyükelçilikleri kapsamaz).
- Güvenli evin (sığınma evi) kendi tesisi hakkında aktif olarak bilgi tanıtımı yapmadığı durumlar hariç olmak üzere, aşağıdakilerden herhangi birini paylaşarak güvenli evler hakkındaki bilgileri ifşa eden içerikler
- Gerçek adres
- Güvenli ev görüntüleri
- Güvenli evin tanımlanabilir şehri/mahallesi
- Güvenli ev sakinlerinin kimliğini ifşa eden bilgiler
- Tıbbi bilgiler: Başkalarının tıbbi, psikolojik, biyometrik veya genetik kalıtsal özelliklerini gösteren kayıtlar veya resmi belgeler.
- Bilgisayar korsanlığı ile elde edilen bilgiler: Haber değeri taşıyan sınırlı durumlar haricinde, etkilenen kişinin tanınmış bir kişi veya sıradan bir birey olup olmadığına bakılmaksızın, bilgisayar korsanlığı (hack) yoluyla elde edildiği iddia edilen veya doğrulanan içerikler.
10. Aşağıdaki içerikler de kaldırılabilir:
Görüntüde betimlenen kişinin aşağıdaki özelliklere sahip olduğu durumlarda şikayet edilen kişi fotoğrafları veya videoları:
- 13 yaşından küçük bir reşit olmayan kişi olması ve içeriğin bu kişi, bir ebeveyn veya yasal vasi tarafından şikayet edilmiş olması.
- 3 ile 18 yaşları arasında reşit olmayan bir kişi olması ve içeriğin kendisi tarafından şikayet edilmiş olması.
- İçeriğin Mısır dışından bir yetişkin tarafından bildirilmesi ve yürürlükteki yasaların içerik kaldırma hakkı tanıması durumunda, söz konusu yetişkin.
- Ehliyetsiz olan ve içeriği kendi başına şikayet edemeyecek durumdaki herhangi bir kişi.
11. Aşağıdaki Topluluk Standartları'nın uygulanabilmesi için ek bilgiye ve/veya bağlama ihtiyaç duyulmaktadır:
- İçeriğin güvenilir hükümet kanalları tarafından bildirilmesi durumunda, bir sığınmacıyı (ilticacı) kişisel verilerle ifşa ederek riske atan içerikler.
- Görüntülenen kişi veya yetkili bir temsilci tarafından bildirilmesi durumunda, tıbbi veya sağlık tesisindeki birinin tasvirleri.
3.Bölüm
GİZLİLİĞİNİZİ YÖNETME
Kullandığınız belirli uygulamalar, yazılımlar veya araçlarla kişisel verilerinizi paylaşırken dikkatli olunması tavsiye edilir. Farklı amaçlarla bilgi paylaşmayı seçmenin pek çok nedeni bulunabilir: bir satın alma işlemi gerçekleştirmek, önemli bir dönüm noktasını kutlamak veya bir işletmenin tanıtımını yapmak. Bilgi paylaşımında bulunurken, bu durumun gizlilik açısından kendi rahatlık seviyenizle uyumlu olduğundan emin olunmalıdır. İlerleyen modüllerde, çevrimiçi ortamda güvende kalmaya yönelik belirli stratejiler hakkında daha fazla bilgi edinilecektir.
Tartışma/Öz Değerlendirme
- Gizliliğinizi yönetmek için genellikle ne tür özellikler kullanıyorsunuz?
- Gelecekte neleri kullanabilirsiniz? (Örnek yanıtlar: fotoğrafları etiketleme/etiketleri kaldırma, profil görünürlüğünü yönetme, hangi bilgilerin aranabileceğini yönetme, konumu ne zaman paylaşacağınızı seçme vb.)
Paylaşım yolları
Bazı insanlar belirli durumlarda kişisel verileri paylaşırken kendilerini daha rahat hissetmektedir. Örneğin bir kişi, güvendiği bir alıcıyla e-posta veya şifreli mesaj yoluyla birebir iletişimde bilgi paylaşırken kendini rahat hissedebilir (şifreleme hakkında daha fazla bilgi için Güvenlik Modülüne bakınız). Aynı mesajı bir sosyal medya profilinde veya bir grup forumunda paylaşmak o kadar rahat hissettirmeyebilir. Bu tür daha geniş katılımlı forumlarda, özel kabul edilebilecek bilgiler artık daha kolay paylaşılmaktadır.
4.Bölüm
Anıtlaştırma
Topluluk Standartlarına başvurma fırsatı: Anıtlaştırma
Geçerli gizlilik ve veri koruma yasaları uyarınca gerekli görüldüğü durumlarda “kişisel veriler” terimi, vefat etmiş kişilerin bilgilerini de ifade edebilmektedir.
Anıtlaştırma politikasının dayanağı
Bir kişi vefat ettiğinde, arkadaşları ve ailesi Facebook hesabının anıtlaştırılmasını talep edebilir. Anıtlaştırıldıktan sonra kişinin profilindeki adının üzerinde """"Anısına"""" ibaresi yer alır, böylece hesap bir anı alanına dönüşür; giriş denemelerine ve dolandırıcılık faaliyetlerine karşı korunur. Kişinin hayattayken yaptığı seçimlere saygı duymak adına, vefatından sonra hesabının korunması amaçlanmaktadır.
Ayrıca, kişilerin vefatlarından sonra hesaplarıyla ilgilenecek bir hesap varisi belirlemelerine de olanak tanınmıştır. Yakınlarını kaybedenlere destek olmak amacıyla, bazı durumlarda hesap varisinin veya aile üyelerinin talebi üzerine belirli içerikler kaldırılabilecek veya değiştirilebilecektir.
Anıtlaştırma politikası ve süreci hakkında daha fazla bilgi için Zor Sorular bölümü ziyaret edilebilir. Ayrıca, bu zor zamanlarda insanlara destek olmak amacıyla geliştirilen en yeni araçları incelemek için Haber Odası ziyaret edilebilir.
Cinayet ve intihar kurbanları için, vefat edenin hesap varisi veya aile üyesi tarafından talep edilmesi halinde, merhumun profil fotoğrafında, kapak fotoğrafında veya son zaman tüneli paylaşımlarında yer alıyorsa aşağıdaki içerikler kaldırılacaktır:
- Merhumun ölümüne neden olan nesnenin görsel tasviri.
- Vefat edeni öldürdüğü iddia edilen veya hüküm giyen kişinin görüntüleri.
- Merhumun ölümüyle ilgili içerikler.
Cinayet kurbanları söz konusu olduğunda, hüküm giymiş veya şüpheli katil, eğer ilişki durumunda veya arkadaş listesinde yer alıyorsa, vefat edenin profilinden de kaldırılacaktır.
Aşağıdaki Topluluk Standartları'nın uygulanabilmesi için ek bilgiye ve/veya bağlama ihtiyaç duyulmaktadır:
Hesap varisi veya vefat edenin bir aile üyesi tarafından dikkate sunulduğunda şunlar gerçekleştirilecektir:
- İstenmeyen yorumların tespit edilebilmesi için normalde kişinin kendisinin şikayet etmesini gerektiren, anıtlaştırılmış bir profildeki kural ihlali yapan yorumların kaldırılması.
- Anıtlaştırılmış bir profilde, vefat eden kişinin ölümünü, hastalığını veya gördüğü zararı öven veya destekleyen içeriklerin kaldırılması.
- Profilde zararlı içerik bulunması durumunda, vefat eden kişinin gizlilik ayarlarının herkese açık konumdan sadece arkadaşlar konumuna getirilmesi.
- Vefat eden kişinin profilinde kural ihlali yapan bir hesap adının değiştirilmesi.
EK KAYNAKLAR
Tebrikler!
Dersi tamamladın
Kaynak:
Bu içerik Meta tarafından sunulmaktadır ve şu anda Harvard University Berkman Klein Center for Internet & Society bünyesindeki Youth and Media programından alınan öğrenim kaynaklarını içermektedir. Bu içerikler, Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 Uluslararası lisansı kapsamında sunulmaktadır. Youth and Media’yı orijinal kaynak olarak belirtmeniz ve lisansın diğer şartlarına uymanız koşuluyla, bu içerikleri kopyalayabilir, türev çalışmalar hazırlayabilir ve ticari ya da ticari olmayan amaçlarla kullanabilirsiniz. Ayrıca oluşturduğunuz yeni çalışmaları da aynı lisans koşulları altında paylaşmanız gerekmektedir.