Yapay Zeka (AI) Okuryazarlığı Modülü (Gençler)

Ders 3: Yapay Zekayı (AI) Anlamak

Hazır?
Derse başla

1. Bölüm: Yapay zekanın (AI) insan beyninden ne farki var?

ANALOJİNİN TANITILMASI

Bir dil öğrendiğinizi düşünün. Eğer İngilizce öğreniyorsanız, insanların o dilde nasıl konuştuklarını dinlersiniz, hata yaparak ve deneyerek öğrenirsiniz. Yapay zeka da benzer şekilde öğrenir ama ailesini veya arkadaşlarını dinlemek yerine, kitaplardan, internet sitelerinden veya sohbetlerden aldığı milyonlarca örneği ‘dinleyerek’ öğrenir.

İNTERAKTİF TARTIŞMA

• Beyninizin yapabildiği ama bir bilgisayarın yapamayacağı neler olabilir?

Beklenen Cevaplar ve Yönlendirme:

• Duyguları hissetmek → Aynen öyle! Yapay zeka bir metindeki duyguları tespit edebilir ama onları gerçekten hissedemez.
• Şakaları anlamak → Harika tespit! Yapay zeka mizah konusunda, özellikle de kültürel şakalarda biraz zorlanır.
• Yaratıcı olmak → Çok enteresan! Yapay Zeka fikirleri yeni şekillerde bir araya getirebilir ama bir insanın yönlendirmesi olmadan yaratıcılık sergileyemez.

Kültürel Köprü:

• Konuştuğumuz kişinin diline göre Türkçe ve İngilizce arasında geçiş yaparız, örneğin ailenizle Türkçe konuşursunuz ama yabancı biriyle tanıştığınızda İngilizce konuşabilirsiniz veya bazen memleketinize ait bölgesel deyimler kullanabilirsiniz. Farklı kültürel kodlar arasında bağlama göre geçiş yapabilmek yapay zekanın zorlandığı bir şey.

2. Bölüm: Yapay zekanın (AI) kisa tarihi

ÖĞRENCİLERİNİZE ŞUNLARI AKTARIN

İşte yapay zekanın gelişimini gösteren zaman çizelgesi.

• 1950’ler: Bazı zeki insanlar merak etmeye başladı: Acaba makinelere insanlar gibi düşünmeyi öğretebilir miyiz? Alan Turing adında bir adam şu meşhur soruyu sordu: “Makineler düşünebilir mi?” Yapay zeka rüyası işte o zaman başladı!
• 1956–1970’ler: 1956 yılında gerçekleşen bir toplantıda “yapay zeka” kelimesi ortaya çıktı. Bilim insanları, satranç benzeri oyunları oynayabilen, matematik problemlerini çözebilen basit bilgisayar programları geliştirmeye başladılar.
• 1980’ler–1990’lar: İnsanlar yapay zekanın hızla büyüyeceğini sanmışlardı ama makinelerin düşünebilmesi beklediklerinden çok daha zordu. Daha fazla veriye, daha hızlı bilgisayarlara ve daha iyi fikirlere ihtiyaçları vardı.
• 2000’ler–2010’lar: İnternet büyümeye başladığında, bilgisayarlar da daha fazla veriye erişir hale geldi. Bilgisayarların hızlanması, yapay zekanın yeniden öğrenmesini sağladı. Artık yapay zeka yüzleri tanıyabiliyor, farklı dillere çeviri yapabiliyor, hatta Go gibi oyunlarda dünya şampiyonlarını dahi yenebiliyordu!
• Bugün: Yapay zeka artık her yerde! Google aramalarında, YouTube önerilerinde, sesli asistanlarda ve hatta sürücüsüz otomobillerde bile yardımcı oluyor! Ama yine de yapay zekayı güvenli ve iyi niyetli bir şekilde kullanmalıyız.

3. Bölüm: Üretken yapay zeka (AI) nedir?

ÖĞRENCİLERİNZE ŞUNLARI AKTARIN

Üretken yapay zeka, çok ileri düzey bir otomatik tamamlama aracı gibidir. Hani mesaj yazarken telefonunuz bir sonraki kelimeyi önerir ya? Üretken yapay zeka da aynı şeyi hikayeler yazmak, resimler ve şarkılar üretmek için yapar.

Örnek Açıklaması:

Meta AI’ya ‘şehrimizdeki trafikle ilgili bir hikaye yaz’ dersem, şehirler, trafik ve bizim şehrimizle ilgili okuduğu milyonlarca hikayeye bakar ve örüntüleri bir araya getirerek yeni bir hikaye oluşturur. Kopya çekmez - siz nasıl izlediğiniz farklı filmlerdeki fikirleri kullanarak yeni bir hikaye anlatabilirseniz yapay zeka da bunu yapar.

Meta AI, üretken yapay zeka örneğidir.

İNTERAKTİF EGZERSİZ

Partnerinize dönün ve yapay zekaya vermek istediğiniz bir komutu onunla paylaşın. Bu ülkede olan bir şeyle ilgili olsun - okulunuz, mahalleniz, yerel bir yemek, ne isterseniz!

3-4 öneri toplayın ve yapay zekanın her bir komutla ne yapabileceğini kısaca tartışın.

İNTERAKTİF EGZERSİZ

Akıllı Telefon Arayüzü İnceleme:

Gelin bir yapay zeka uzmanı gibi telefonunuzu inceleyelim. Bazı özelliklerden bahsedeceğim, bunları kullandıysanız elinizi kaldırın.

Her tür için örnekleri sıralayın:

• Öneri sunan yapay zeka (AI): Spotify Kenan Doğulu’yu dinledikten sonra Hadise’yi öneriyor - yapay zeka müzik tercihlerindeki örüntüleri fark ederek bunu yapıyor. Bunu daha önce fark eden oldu mu?

• Çeviri yapan yapay zeka (AI): Google Çeviri, İngilizce ve Türkçe arasında çeviri yapıyor. Yapay zeka, milyonlarca çeviriyi okuyup çalışarak bu dilleri öğrendi. Ödev yaparken veya ailesiyleyken bu özelliği kullanan var mı?

• Yaratıcı yapay zeka (AI): Geleneksel Türk motiflerini veya Boğaz manzarasını ekleyen Instagram filtreleri - yapay zeka yüzünüzün nerede olduğunu ve ekranda neyi değiştirmesi gerektiğini anlıyor.

• Asistan yapay zeka (AI): Siri ve Google Asistan farklı Türkçe aksanları, bölgesel şiveleri ve ‘Tamam mı?’ gibi ifadeleri anlıyor - yapay zeka bunu yapabilmek için insanların birbirinden nasıl farklı konuştuklarını öğrendi.

UYGULAMALI AKTİVİTEYE GEÇİŞ

Artık yapay zekanın nasıl işlediğini öğrendiğinize göre yapay zekayı kullanarak bir şeyler yaratabiliriz!

Tebrikler!
Dersi tamamladın

Önceki ders Sonraki ders