Yapay Zeka (AI) Okuryazarlığı Modülü (Yetişkinler)

Ders 2: Yapay Zekayla (AI) Etkileşim

Hazır?
Derse başla

1. Bölüm: Yapay zekanın (AI) kısa tarihi

Yapay zeka son birkaç on yılda gelişti. İşte yapay zekanın gelişimini gösteren zaman çizelgesi.

• 1950’ler: Bazı zeki insanlar merak etmeye başladı: Acaba makinelere insanlar gibi düşünmeyi öğretebilir miyiz? Alan Turing adında bir adam şu meşhur soruyu sordu: ‘Makineler düşünebilir mi?’ Yapay Zeka rüyası işte o zaman başladı!
• 1956–1970’ler: 1956 yılında gerçekleşen bir toplantıda ‘yapay zeka’ kelimesi ortaya çıktı. Bilim insanları, satranç benzeri oyunları oynayabilen, matematik problemlerini çözebilen basit bilgisayar programları geliştirmeye başladılar.
• 1980’ler–1990’lar: İnsanlar yapay zekanın hızla büyüyeceğini sanmışlardı ama makinelerin düşünebilmesi sandıklarından çok daha zordu. Daha fazla veriye, daha hızlı bilgisayarlara ve daha iyi fikirlere ihtiyaçları vardı.
• 2000’ler–2010’lar: İnternet büyümeye başladığında, bilgisayarlar da daha fazla veriye erişir hale geldi. Bilgisayarların hızlanması, yapay zekanın yeniden öğrenmesini sağladı. Artık yapay zeka yüzleri tanıyabiliyor, farklı dillere çeviri yapabiliyor, hatta Go gibi oyunlarda dünya şampiyonlarını dahi yenebiliyordu!
• Bugün: Yapay zeka artık her yerde! Google aramalarında, YouTube önerilerinde, sesli asistanlarda ve hatta sürücüsüz araçlarda bile yardımcı oluyor! Ama yine de yapay zekayı güvenli ve iyi niyetli bir şekilde kullanmalıyız.

2. Bölüm: Yapay zeka (AI) nedir, nasıl çalışır?

Devam etmeden önce, Yapay Zeka ya da kısaca AI nedir?

AI, İngilizcede Yapay Zeka anlamına gelen Artificial Intelligence teriminin kısaltmasıdır. Tıpkı insanlar gibi düşünebilen ve öğrenebilen bilgisayarlara ya da makinelere yapay zeka (AI) denir. Yapay zekâ (YZ), bilgisayarların veya makinelerin insanlar gibi düşünmesi ve öğrenmesi anlamına gelir. Soruları yanıtlayabilir, bir şeyler bulmanıza yardımcı olabilir, hatta sizinle konuşabilirler; tıpkı çok zeki bir robot arkadaş gibi.

Peki, yapay zeka nasıl çalışır?

• Örneklerden Öğrenir: Yapay zeka bir sürü fotoğrafı, kelimeyi hatta sesi inceler ve bunlar arasındaki örüntüleri anlamaya çalışır, tıpkı ödev yapmak gibi. Örneğin, 1000 tane kedi resmine bakarak kedilerin gerçekte nasıl göründüğünü öğrenebilir.
• Pratik Yaparak Daha da Akıllanır: Siz nasıl pratik yaptığınızda daha iyi öğreniyorsanız, yapay zeka da sürekli pratik yaparak ve deneyerek, doğru yapıp yapmadığını kontrol ederek öğrenir.
• Tahminler Yapar, Kararlar Verir: Yapay zeka, yeterince öğrendiğinde öğrendiklerinden yararlanarak bir şeyin ne olduğunu tahmin edebilir, hatta sizinle konuşabilir.
• Daha Hızlı İş Yapmanızı Sağlar: Yapay zeka, bildiklerini kullanarak insanlara yardım eder! Örneğin, şarkı önerebilir, görsel oluşturabilir hatta sorulara cevap verebilir!

3. Bölüm: Temel Yapay Zeka Kavramları

Yapay zekanın ne olduğundan ve nasıl çalıştığından bahsettik. Biraz da insanlar yapay zekadan bahsederken duyabileceğiniz bazı temel kavramları inceleyelim. Merak etmeyin, bu kavramları çok sade ve anlaşılır şekilde ele alacağız.

• Makine Öğrenmesi: Makine Öğrenmesi, bilgisayarların örneklere bakarak öğrenmesi anlamına gelir. Ne yapacaklarına dair komutların adım adım verilmesi yerine, yapay zeka resim, metin veya rakamlar gibi çok sayıda veriye bakarak bu verilerdeki örüntüleri tespit etmeye başlar. Yeterli sayıda örüntüyü tespit ettiğindeyse, kendi başına tahmin yürütebilir veya kararlar verebilir. Tıpkı bir spor dalında antrenman yapmak gibi: ne kadar antrenman yaparsanız, performansınız o kadar gelişir.
• Doğal Dil İşleme (NLP): NLP, bilgisayarların insan dilini anlamalarını ve kullanmalarını sağlar. Yapay zeka, bu sayede sorularınıza cevap verebilir, farklı diller arasında çeviri yapabilir, uzun metinleri özetleyebilir veya sizinle sohbet edebilir. Bilgisayarların metinleri okuyabilmesini, yorumlayabilmesini hatta kulağa doğal gelen metinler üretebilmesini sağlar.
• Yapay Genel Zeka (AGI): AGI, bugün var olan bir teknolojiden ziyade geleceğe dair bir fikirdir. Pek çok farklı alanda insan seviyesinde düşünebileceği, öğrenebileceği ve problem çözebileceği varsayılan bir yapay zeka türüdür. Şimdilik yapay zeka her alanda değil, bazı alanlarda başarılı. AGI ise araştırmacıların keşfetmeye devam ettiği bir kavramdan ibaret.
• Sinir Ağları: Sinir ağları, insan beyninden esinlenerek modellenen bilgisayar sistemleridir. Katmanlardan oluşan sinir ağları, bilgiyi bu katmanlar aracılığıyla işler ve yapay zekanın örüntüleri tespit etmesine yardımcı olur; resimdekinin kedi veya köpek olduğunu ayırt edebilme, bir cümle içinde sıradaki kelimenin ne olacağını tahmin edebilme, vb. Bu sinir ağlarını, yapay zeka modellerinin ‘beyin hücreleri’ gibi düşünebilirsiniz.
• Süperzeka: Süperzeka, henüz gerçekleşmemiş bir başka kuramsal bir fikirdir. Yaratıcılık, problem çözme, strateji dahil olmak üzere her anlamda insanlardan daha zeki olacağı tasarlanan bir yapay zeka türüdür. Süperzeka günümüzde var olmasa da yapay zekanın geleceğiyle ilgili tartışmalarda bahsi geçer.

Unutmayın: Yapay zeka uzmanına dönüşmenize gerek yok. Amaç, bu kavramları yeterince anlayıp yapay zekanın gizemli bir şey olmaktan çıkmasını ve yapay zekayı güvenle kullanılıp hakkında konuşabilmenizi sağlamaktır.

4. Bölüm: Modüle Genel Bakış

Yetişkinler, yeni öğrendikleri şeyleri hemen uygulamaya koyduklarında daha iyi öğrenirler. O yüzden bugün işleyeceğimiz her şey, ‘bunun bana şu an ne faydası olabilir?’ sorusuna pratik bir cevap sunuyor.

Bugünün sonunda, hemen kullanmaya başlayacağınız somut beceriler edinmiş olacaksınız ve yapay zeka araçlarını kendi kendinize keşfetmek için daha yetkin hissedeceksiniz.

Tebrikler!
Dersi tamamladın

Önceki ders Sonraki ders